PISA NATIJALARINING IJTIMOIY-FALSAFIY MOHIYATI
Аннотация
Maqolada Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD/IHTT) tomonidan har uch yilda oʻtkaziladigan PISA (Programme for International Student Assessment) xalqaro baholash dasturining ijtimoiy-falsafiy mohiyati tahlil etilgan. Tadqiqotda PISA natijalari nafaqat ta’limning sifati koʻrsatkichi, balki globallashuv sharoitida bilim, inson kapitali va ratsionallikning yangi falsafiy paradigmasi sifatida qaraladi. Oʻzbekistonning 2022-yilgi PISA tadqiqotidagi ishtiroki misolida postsovet ta’lim tizimi va xalqaro standartlar oʻrtasidagi qadriyat ziddiyatlari, hamda “PISA-mafkurasi” ning ijtimoiy oqibatlari koʻrib chiqilgan. Mualliflik pozitsiyasi sifatida PISA natijalarini tanqidiy-falsafiy aks ettirish va milliy ta’lim qadriyatlari bilan uygʻunlashtirish zarurati asoslab berilgan.
Библиографические ссылки
Sjøberg S. PISA and Global Educational Governance — A Critique of the Project, its Uses and Implications // EURASIA Journal of Mathematics, Science & Technology Education. — 2015. — Vol. 11, No. 1. — P. 111–127.
OECD. PISA 2025: Programme for International Student Assessment [Elektron resurs]. — URL: https://www.oecd.org/en/about/programmes/pisa.html (murojaat sanasi: 12.05.2026).
PISA 2025 Foreign Language Assessment Framework. — Paris: OECD Publishing, 2021. — 218 p.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. Oʻzbekistonning PISA 2022 tadqiqotidagi natijalari e’lon qilindi [Elektron resurs]. — URL: https://uzedu.uz/uz/news/1369 (murojaat sanasi: 12.05.2026).
Kun.uz. Oʻzbekistonlik oʻquvchilar ilk marta ishtirok etgan PISA natijalari e’lon qilindi. — 2023, 7-dekabr [Elektron resurs]. — URL: https://kun.uz/news/2023/12/07/pisa-natijalari-elon-qilindi (murojaat sanasi: 12.05.2026).
Gazeta.uz. Maktab oʻquvchilari bilimini baholash boʻyicha PISA tadqiqotlarida ishtirok etish Oʻzbekistonga nima beradi. — 2020, 14-sentabr [Elektron resurs]. — URL: https://www.gazeta.uz/oz/2020/09/14/education (murojaat sanasi: 12.05.2026).
Sellar S., Thompson G., Rutkowski D. The Global Education Race: Taking the Measure of PISA and International Testing. — Edmonton: Brush Education, 2017. — 248 p.
Sjøberg S., Jenkins E. PISA: a political project and a research agenda // Studies in Science Education. — 2022. — Vol. 58, No. 1. — P. 1–14.
Teodoro A. (ed.) Critical Perspectives on PISA as a Means of Global Governance: Risks, Limitations, and Humanistic Alternatives. — London: Routledge, 2022. — 256 p.
Volante L., Mattei P. The politicization of PISA in evidence-based policy discourses // Policy Futures in Education. — 2024. — Vol. 22, No. 4. — P. 1–17.
Biesta G. Good Education in an Age of Measurement: Ethics, Politics, Democracy. — Boulder: Paradigm Publishers, 2010. — 160 p.
Habermas J. The Theory of Communicative Action. Vol. 2. — Boston: Beacon Press, 1987. — 457 p.
Ravitch D. The Death and Life of the Great American School System: How Testing and Choice Are Undermining Education. — New York: Basic Books, 2011. — 368 p.
Takayama K. The politics of international league tables: PISA in Japan’s achievement crisis debate // Comparative Education. — 2008. — Vol. 44, No. 4. — P. 387–407.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-dekabrdagi PF-269-son Farmoni. “Oʻzbekiston Respublikasini 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasi toʻgʻrisida”.